Przegląd polskich programów Near Space - Wprowadzenie

Share

Historia światowego Near Space sięga 28 maja 1967, kiedy to w ramach projektu Fińskiej Ligi Krótkofalarskiej kapsuła niosąca eksperyment zawierający sprzęt krótkofalarski unoszona przez balony wypełnione helem wzniosła się na wysokość ponad 30 km. Prowodyrem i głównym koordynatorem tych startów był Pauli Töyrylä. Pauli został zainspirowany prezentacją na spotkaniu krótkofalarskim w Tampere w roku 1963 przez Osmo A Wiio (OH2TK), podczas którego Osmo sugerował, że krótkofalowcy powinni spróbować poeksperymentować z balonem. Do dziś zanotowano 18 startów Ilmari, z czego ostatni przeprowadzony osobiście przez Pauli'ego miał miejsce 25 maja 1980.

Zeszyt z notatkami i wycinkami dotyczącymi programu Ilmari (Ilmari Project)

Loty w ramach programów Near Space Exploration polegają na wyniesieniu poprzez balon meteorologiczny aparatury, która umożliwia przeprowadzenie eksperymentów w warstwach atmosfery dochodzących do wysokości 40 km. Nazwa Near Space, pochodzi z języka angielskiego i oznacza bliski kosmos. Taką nazwę nosi strefa ziemskiej atmosfery , która leży pomiędzy 20 a 100 km nad poziomem morza , obejmująca stratosferę, mezosferę i termosferę . Do badań tejże strefy wykorzystywane są balony oraz  rakiety sondażowe .

Wysokość lotów w ramach Near Space może przekraczać nawet 30 km, gdzie ciśnienie powietrza jest bardzo małe. Dlatego w momencie startu balon jest tylko częściowo wypełniony gazem, a jego powłoka jest elastyczna. Dzięki temu jego ciśnienie wewnętrzne rozciąga go na większej wysokości, co nie byłoby możliwe, gdyby był wypełniony całkowicie.  Balon po osiągnięciu maksymalnej wysokości pęka, jego ładunek wyposażony w układ odzyskiwania ląduje na spadochronie. Można go znaleźć, gdyż jest wyposażony w nadajnik radiolokacyjny lub w odbiornik GPS, który pozwala na ciągłą obserwację pozycji kapsuły ze sprzętem.

Balon eksperymentalny może być wyposażony w urządzenia do mierzenia temperatury powietrza, wysokości, ciśnienia atmosferycznego i innych tego typu pomiarów.

Klasyfikacja balonów wolnych bezzałogowych:

Lekki: balon wolny bezzałogowy, który przewozi ładunek użyteczny w postaci jednego lub więcej pakietów o łącznej masie 4 kg, o ile nie kwalifikuje się on jako balon ciężki według określenia pkt.3


Średni: balon wolny bezzałogowy, który przewozi ładunek użyteczny w postaci dwóch lub więcej pakietów o łącznej masie 4 kg lub więcej, jednak nie przekraczającej 6 kg, o ile nie kwalifikuje się jako balon ciężki według określenia pkt. 3.

Ciężki: balon wolny bezzałogowy; przewożący ładunek użyteczny, który: ma łączną masę 6 kg lub więcej; lub zawiera pakiet o masie 3 kg lub więcej; lub zawiera pakiet o masie 2 kg lub więcej o gęstości powierzchniowej wynoszącej więcej niż 13 gramów na centymetr kwadratowy; posiada linę lub inne urządzenie do podwieszania ładunku użytecznego, który wymaga siły uderzenia 230 niutonów lub wiecej dla oddzielenia podwieszonego ładunku użytecznego od balonu.

Schemat konstrukcji typowego balonu sondażowego (Credits: Copernicus-Project)

Obecnie kapsuły i składające się na nie eksperymenty są często wysyłane aż do granic atmosfery, w większości na terytorium USA, gdzie używa się nawet miniaturowych rakiet do wznoszenia ładunków w wyższe warstwy atmosfery. W Europie aktywnym środowiskiem jest Wielka Brytania, Polska, Niemcy.

Wszelkie prawne aspekty dotyczące ruchu lotniczego zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych technicznych przepisów ruchu lotniczego (Dz. U. Nr 45, poz. 414 z 19 marca 2004 r.). W dodatku nr 4 opisane są szczegółowo zasady lotów balonów wolnych bezzałogowych.

Pierwszy w Polsce lot w ramach programu Near Space zorganizowali w 2006 roku krótkofalowcy ze Stowarzyszenia Copernicus Project. Balon meteorologiczny, stacja pogodowa, tracker APRS, przemiennik krótkofalarski, to elementy składowe kapsuły wysyłanej daleko w głąb atmosfery.

W ostatnich dwóch latach obserwuje się wzrost tematyką Near Space w Polsce. Prace konstrukcyjne przy oprzyrządowaniu sondy balonu są wykorzystywane jako pomoc dydaktyczna na uczelniach politechnicznych, które w swoim profilu kształcą studentów na kierunkach kosmicznych.

Jeden z typów balonów meteorologicznych wykorzystywanych podczas startów w ramach programu Near Space (Credits: Aerostaty.pl)

Także pojawienie się w środowisku kolejnych stowarzyszeń, promujących pokojowe wykorzystanie przestrzeni kosmicznej, wpływa na to że co raz więcej osób rozpoczyna swoją przygodę z Near Space i traktuje ją jak pożyteczne hobby.

W kolejnych częściach przeglądu przyjrzymy się bliżej polskim program Near Space. W pierwszej części przybliżymy historię i dokonania stowarzyszenia Copernicus – Project, grupa owa miała bardzo duży wpływ na to, na jakim etapie dziś w Polsce jest rodzimy Near Space. Zachęcamy do śledzenia kolejnych części.

źródła: Copernicus-Project, Ilmari Project, Wikipedia.org, Aerostaty.pl,

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy Odśwież

O nas

Jesteśmy grupą ludzi, dla których astronautyka jest pasją. Wspieramy polskie dążenia w kierunku gospodarczego wykorzystania technologii kosmicznych. Jeśli interesują Cię zagadnienia związane z polskim space-techem, ta witryna jest dla Ciebie, jeśli chciałbyś nam pomóc wesprzyj nasze działania, dołącz do Nas!

Więcej informacji...

Powrót na górę