Satelita Heweliusz wystartował

Stanowisko startowe komplekcu TSLC (Credits: cgwic.com)Dziś o godzinie 05:15 czasu CEST satelita Heweliusz wystartował w swoją drogę na orbitę. Start nastąpił z Kosmodromu Taiyuan rakietą Long March CZ-4B. Kosmodrom Taiyuan (TSLC) Satellite Launch Center -  znajduje się w północno-zachodniej części prowincji Shanxi, 284 km od miasta Taiyuan.

Z kompleksu TSLC od 1985 startuje szereg satelitów, jego lokalizacja sprzyja  misjom, których celem jest niska orbita Ziemi i orbity synchroniczne ze Słońcem. 

Odłączenie się Heweliusza od rakiety Long March CZ-4B nastąpiło w 14 minucie lotu. Chińskie media potwierdzają udany start rakiety Long March CZ-4B z satelitą Heweliusz na pokładzie: http://china.cnr.cn/gdgg/201408/t20140819_516250903.shtml

Za start rakiety odpowiada główny organizator chińskiego programu kosmicznego China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC). Polski satelita BRITE-PL Heweliusz zostanie wystrzelony na podstawie kontraktu zawartego przez Polskie Konsorcjum Projektu BRITE i chińską firmę China Great Wall Industry Corporation (CGWIC). W skład Polskiego Konsorcjum Projektu BRITE wchodzą: Centrum Astronomiczne PAN im. Mikołaja Kopernika oraz Centrum Badań Kosmicznych PAN. 

Long March CZ-4B w locie (Credits: China.Cn)

Satelita Heweliusz został zmontowany w laboratoriach Centrum Badań Kosmicznych PAN. Jego budowa trwała kilkanaście miesięcy i została ukończona we wrześniu 2013. Przez następne miesiące satelita przebywał w CBK w czystym pomieszczeniu w ściśle kontrolowanych warunkach (w tzw. "clean-roomie") i cały ten czas regularnie pracował oraz był poddawany testom funkcjonalnym. 

Na początku sierpnia Heweliusz został przewieziony na chiński kosmodrom Taiyuan Satellite Launch Center. W dniu 9 sierpnia na tym poligonie miało miejsce zakończenie przygotowań satelity do lotu. Satelita o masie 6.8 kg, umieszczony w specjalnie zbudowanym dla niego w CBK wyrzutniku Dragon, został zamontowany na rakiecie Long  March-4B, na której 19 sierpnia ok. godziny 11:15 czasu lokalnego (czyli 5:15 w Polsce) zostanie wyniesiony na niską orbitę okołoziemską o wysokości około 630 km. 

Heweliusz w wyrzutniku Dragon, na antenach widać zabezpieczenia (Credits: BRITE-PL.pl)

Po zamocowaniu wyrzutnika z Heweliuszem na wsporniku przytwierdzonym do ramy nośnej głównego ładunku rakiety LM-4B, czyli satelity obserwacyjnego Gaofen 2, do wyrzutnika Dragon podłączony został przewód, którym przekazany będzie sygnał uwalniający polskiego satelitę z rakiety i odebrana zostanie informacja o udanym opuszczeniu wyrzutnika przez Heweliusza. Sprawdzono i potwierdzono poprawne podłączenie systemu wyrzutnika z przewodem łączącym go z rakietą. Na antenach odbiorczych satelity pozostawiono zabezpieczenia, które zostaną usunięte 3 godziny przed lotem. 

Nasz drugi satelita dołączy do znajdującej się na orbicie konstelacji satelitów astronomicznych BRITE, złożonej z dwóch satelitów austriackich, jednego satelity kanadyjskiego i polskiego satelity naukowego Lem. Teleskopy satelitów konstelacji BRITE mają aperturę 30 mm i uznawane są za najmniejsze naukowe teleskopy na orbicie okołoziemskiej. 

Heweliusz w wyrzutniku Dragon przymocowany do struktury rakiety (Credits: BRITE-PL.pl)

Konstelacja BRITE bada pulsacje najjaśniejszych gwiazd naszej galaktyki. Badania pulsacji gwiazd dostarczają kluczowych informacji z punktu widzenia poprawnego modelowania budowy wewnętrznej gwiazd. W związku z zakłóceniami wynikającymi z falowania atmosfery ziemskiej, niezwykle trudno prowadzić tego typu precyzyjnie badania z powierzchni Ziemi.

Obserwacje prowadzone z orbity pozwalają uzyskać dokładność pomiaru nawet o kilka rzędów wielkości lepszą niż te realizowane z wykorzystaniem dużych obserwatoriów naziemnych. Misja satelitów BRITE jest przewidziana na 2 lata. 

Uwagę naukowców zwraca mechanizm konwekcji czyli transportu energii, który jest szczególnie istotny w najgorętszych gwiazdach. „Mimo, że jest to ważny w przyrodzie mechanizm i znany fizykom od ponad 100 lat, jednak do tej pory nie mamy jego precyzyjnego matematycznego opisu, nasze badania mogą to zmienić”- twierdzi prof. dr hab. Aleksander Schwarzenberg-Czerny. 

Gromada otwarta M45 Plejady (Credits: piotrpe.republika.pl)

Misję BRITE, realizowaną z wykorzystaniem nanosatelitów, zaproponował polski astronom mieszkający w Kanadzie i pracujący na Uniwersytecie w Toronto, profesor Sławomir Ruciński. On też był inicjatorem wciągnięcia do współpracy w ramach misji BRITE ośrodki z Polski. Naukową stroną misji zajęło się Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN, przy wsparciu ze strony Instytutu Astronomii Uniwersytetu Wrocławskiego, natomiast stronę inżynierską związaną z budową i przygotowaniem satelitów do lotu powierzono Centrum Badań Kosmicznych PAN. 

Profesor Sławomir Ruciński (Credits: national-geographic.pl)

Heweliusz różni się od pozostałych satelitów konstelacji BRITE kilkoma istotnymi szczegółami: zaprojektowanym w CBK teleskopem oraz eksperymentalnym ładunkiem technologicznym, złożonym z urządzeń, które konstruktorzy CBK zaprojektowali z myślą o przyszłych misjach kosmicznych. Są to m.in. mały wysięgnik antenowy, czy mechanizm służący do zabezpieczania i zwalniania podsystemów satelitarnych. Na Heweliuszu zainstalowano także osłonę przeciwpromienną ochraniającą światłoczułą matrycę teleskopu przed szkodliwym promieniowaniem kosmicznym. Osłonę zaprojektowano przy współpracy z naukowcami z Politechniki Gliwickiej, Narodowego Centrum Badan Jądrowych w Świerku oraz Instytutu Fizyki Jądrowej z Krakowa. Radioamatorzy na całym świecie będą mogli śledzić Heweliusza na orbicie, dzięki sygnałowi identyfikującemu nadawanemu przez satelitę na częstotliwości radioamatorskiej i przekazywanemu za pomocą dedykowanego nadajnika radiowego. 

Oba pierwsze polskie satelity naukowe, Lem i Heweliusz stały się obiektami znacznego zainteresowania: Poczta Polska wydała znaczki upamiętniające oba satelity, w nakładzie po 300 000 egzemplarzy. Raper Sokół wraz z grupą Prosto nagrał utwór "Prosto w kosmos" poświęcony Lemowi, który odsłuchało w Internecie ponad 350 tysięcy słuchaczy, natomiast Heweliuszowi poświęcone zostało oratorium Machinæ cœlestes skomponowane przez współczesnego kompozytora, Stanisława Krupowicza. Utwór ten został wykonany przez chór Camerata Silesia i orkiestrę symfoniczną na Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień w 2013r. Nazwy polskich satelitów Lem i Heweliusz zostały wybrane przez internautów. W 2010 roku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które wyasygnowało środki na budowę i start dwóch pierwszych polskich satelitów naukowych, ogłosiło na swojej stronie  konkurs na imiona dla nich. Zwyciężył Lem przed Heweliuszem. Miłośnicy twórczości Stanisława Lema zadecydowali, że jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy został patronem pierwszego polskiego satelity BRITE-PL. Jako nazwę dla drugiego satelity, internauci wybrali imię sławnego gdańskiego astronoma Heweliusza.

Zespół BRITE-PL. Od lewej: Piotr Orleański, Andrzej Pigulski (Uniw. Wrocławski), Krzysztof Ziołkowski, Karol Seweryn, Michał Mosdorf, Waldek Bujwan, Marcin Dobrowolski, Rafał Graczyk, Grzegorz Woźniak (CAMK), Cordell Grant (UTIAS_SFL, Kanada), Tomasz Zawistowski, Marcin Stolarski, Anthony Moffat (Uniw. Montreal, Kanada), Stefan Mochnacki (Uniw. Toronto, Kanada), Małgorzata Michalska, Aleksander Schwarzenberg-Czerny (CAMK, Warszawa), Slavek Rucinski (Uniw. Toronto, Kanada), Manuela Unterberger (TUG, Austria), Jakub Ryzenko, Irena Surwiło, Anna Wawrzaszek, Roman Wawrzaszek, Piotr Furmański (ITC WUT) (Credits: CBK PAN)

Rodzicami chrzestnymi Heweliusza zostali laureaci konkursu "BRITE-PL Pierwszy Polski Satelita Naukowy", przeprowadzonego przez Centrum Badań Kosmicznych PAN w 2012 roku. Celem konkursu było upowszechnienie wiedzy o satelitach, a przede wszystkim o polskich satelitach z rodziny BRITE-PL, wiedzy o badaniach satelitarnych ze szczególnym uwzględnieniem prac prowadzonych w tej dziedzinie w Polsce oraz wzbudzenie zainteresowania wśród młodzieży szeroko rozumianą dziedziną badań kosmicznych. Patronat honorowy konkursu sprawował Minister Edukacji Narodowej. Konkurs był przeprowadzony w dwóch kategoriach wiekowych: dla uczniów gimnazjum oraz dla młodzieży ze szkół ponadgimnazjalnych. Dnia 21 kwietnia 2012 roku w CBK miała miejsce oficjalna uroczystość nadania satelicie imienia Heweliusz. 

Główne uroczystości w Polsce związane z wyniesieniem satelity Heweliusz na orbitę okołoziemską odbędą się we współpracy z CBK PAN i CAMK PAN 19 sierpnia 2014 w Centrum Hewelianum w Gdańsku. 

źródło: Informacja Prasowa CBK PAN, china.cnr.cn, spacechina.com

  • Drukuj